Yeni başlayanlar için web dilleri - Webmaster Forumu

***Tövbe]{aR*** · 01-15-2012, 08:35 AM

1. Markup DilleriMarkup in ingilizce karşılığı işaretlemedir. Web'in temelini oluşturur dersek çok da yanlış olmaz. Çünkü webte, ekranda gördüğümüz herşeyin arkasında webin markup dili diyebileceğimiz HTML (hyper text markup language) vardır.

HTML'de işaretleme çok basit bir şekilde yapılır. mesela <b> </b> tagları (html de ki ufak kodcuklara tag deniliyor.) arasına yazacağınız kelimeler, her browserda kalın olarak gösterilecektir.

HTML adına vurgulanması gereken sanırım şu. HTML programlama dili değildir. programlama da işlem yapılır. HTML gibi markup dillerinde ise sadece işaretleme yapılır. yani HTML ekranda neyin nasıl görüneceğinizi browser'a gösterir. Programlama dillerinde ise işlem yapabilirsiniz. mesela her programlama dilin 3 ile 5 i toplayıp ekrana yazdırabilirsiniz. HTML de ise bu tarz bir işlem yaptırmanız mümkün değil. Ama HTML e kısıtlıda olsa kodlama imkanı veren javascript ile bu tarz işlemler yapabiliyorsunuz. (buna ayrıca değinmeye çalışacağım.)

Basit bir HTML sayfanın yapısı şöyledir

Kod:

<html>
<head>
<title>Başlık</title>
</head>
<body>
<h1> Yazı başlığı </h1>
<p> Yazı içeriği </p>
</body>
</html>

Bu kodları not defterinde html uzantı ile kaydedip, herhangi bir browserda açtığınızda şu şekilde biçimlendirildiğini görürüz.

Amacım burda html dersi vermek değil ama temel şeylerden bahsetmek yazının devamının anlaşılması adına iyi olur. Resimde de biraz anlatmaya çalıştım.

Kısaca bir HTML sayfanın <html> ile başlayıp </html> ile bittiğini söyleyebiliriz. <head> tagları arasında kalan kısımlar sayfada gösterilmez. <body> arasında kalanların çoğu ise sayfada görüntülenen veya sayfa üzerinde çalıştırılan kodları içerirler. (yazının amacından dolayı bu konunun detaylarına fazla girmek istemiyorum). Yukardaki resimde <body></body> arasında kalan kısımdaki bazı tagları da açıklamaya çalıştım.

Yani kısacası markup dilleri, veriyi gruplandırmaya yarar. böylece programlar neyi nasıl kullanacağını bilir. HTML de bu ekranda nasıl görüneceğini belirtmek için kullanılır. Bir başka Markup dili olan XML de veriyi gruplandırmak için kullanılır. Mesela XML'e güzel bir örnek olabilecek XML sitemapların kod yapısı yaklaşık olarak şöyledir.

Burda her sayfa <url></url> tagları arasında yer alıyor. <loc> </loc> ile sayfanın linki belirtilmiş. (loc = location = konum). <priority></priority> ile ise sayfanın güncellenme aralığı belirtmiş.

HTML ile XML in kod yapısı olarak birbirine benzediğini fark etmişsinizdir. ikisinde de <aaa> içerik </aaa> tarzı bir sözdizimi var. Aralarındaki fark şudur. HTML de amaç browsera neyin nasıl biçimlendirileceğini belirtmektir. XML de ise browserdan sağlıklı bir görüntü alamazsınız, amaç veriyi gruplandırmaktaktır. Biçimlendirme adına bir bilgi vermez. (google chrome ya da firefox sitemapları tanıyıp kafasına göre biçimlendirme yapıyor ama XML sadece veriyi tutar, biçim bilgisi taşımaz.)

Markup dillerinin temeller böyle. Dikkat edilmesi gereken bir noktada bunların programlama adına bir özellik taşımaması. Yani bunları not defterinde yazın. Bir web sunucusuna atıp görüntüleyin. Ne yazdıysanız onu alırsınız. Yani bunlar sabit - statik sayfalardır. Ama Dinamik dillerle dinamik hale getirebilirler (ne dedim ben ) . Yani php, ruby on rails gibi web programlama dilleri ile dinamik html ve xml elde edebilirsiniz. Böylece ziyaretçi sayfaya her girdiğinde farklı bir içerikle karşılaşabilir. forum, haber sistemleri, bloglar vs. hepsinin arkasında progralama ile elde edilen dinamik sayfalar yatar.

Şimdi dinamik dillere fazla değinmek istemiyorum. Onları ayrı bir başlıkta anlatmaya çalışıcam zaten. Şimdi script dillerine değinelim.

2. Script Dilleri

Script, bellir bir iş yapan ufak kod parçacıkları demektir (?) . Webte kullanılan script dillerinin başında JavaScript ve vbScript geliyor. Script dilleri ile sitenize giren ziyaretçilerin bilgisayarında çalışacak türden ufak kodcuklar yazabilirsiniz. Mesela saati yazdırabilirsiniz. 3 ile 5 i toplatıp ekrana yazdırabilirsiniz . Kısacası kısıtlı olarak programlama yapabilirsiniz.

vbScript, Javascript ayrımı ise vbscript'in microsoft'un ürünü olmasıdır. Bu nedenle sadece internet explorer da çalışır. yani gereksiz bir şeydir. Zaten pek kullanılmaz. Arada açık bulup onay almadan activeX falan çalıştırmak için kullanılabilir . Her neyse webte daha sık kullanılan script dili javascript'tir. Bugün hemen hemen tüm sayaçlar, menü sistemler vs. javascript kullanılır.

Kısacası script dilleri sitenize bağlanan kişinin bilgisayarında çalışan ufak kodcuklar yazmanızı sağlar (client side programlama). ama web sayfalarına dinamik bir yapı kazandırmak için kendi sunucunuzda programlama yapmanız gerekir. yani javascript ile veritabanından bilgi çekemezsiniz. çünkü veritabanı sitenize bağlananın bilgisayarında değil, sizin web sunucusunuzda bulunur. bu tarz işleri yapabilmek içinse server side programlama dillerini kullanmanız gerekir. php, ruby on rails, cgi tabanlı programlamalar bunların başında yer alır. bunlardan sonra da asp, aspx gelir .

Script dilleri ile web programlama dilleri arasındaki farkı en net gösterecek örnek şudur. javascript ile saati çekip ekrana yazdıran bir kod yazıp, bir web sunucusuna atarsanız, sayfayı açtığınızda bağlandığınız makinenin saatini görürsünüz. Server side programlama yapıp çalıştırdığınızda ise web sunucusunun saatini görürsünüz .

3. Web tabanlı programlama dilleri
Web sayfasını yayınlayan bilgisayar çalışacak kodlar yazmanızı sağlar. Bu sayede veritabanına bağlanabilir, veri alıp yollayabilir ve dinamik sayfalar oluşturabilirsiniz. Bu da blog arama motoru, üyelik sistemi, ziyaretçi defteri gibi sistemlerin kurulmasını sağlar.

Bu programlama dilleri markup dilleri ile birlikte çalışır. ilk verdiğimi örneğe benzeyen çok basit bir örnek.

Kod:

<html>
<head>
<title>
<?php // başlığı çekecek olan kod ?>
</title>
</head>
<body>
<h1> <?php // konu başlığını çekecek kod ?> </h1>
<p> <?php // içeriği çekecek kod ?> </p>
</body>
<html>

Şimdi burda <?php ?> tagları arasında yer alan kısım browsera direkt olarak gönderilmez. web sunucusunda çalıştırılır. web sunucusu da veritabanına bağlanarak konuları, başlıkları çeker. php ile html formatına çevirir ve HTML olarak ziyaretçiye yollar. Yani HTML ye dinamik bir yapı kazandırılmış olur. HTML tek başına sabit bir sayfadır ama php sayesinde güncellenebilir bir yapıya sahip olmuştur.

Server-side progralamada sınır yoktur. normal bir bilgisayar programında yapabildiğiniz hemen her şeyi yapabilirsiniz. resim işleyebilirsiniz, video işleyebilirsiniz, bir web sitenize bağlanıp veriçekebilirsiniz, dosya oluşturup silebilirsiniz.. Bunları client-side programlama ile birleştirdiğinizde (javascript html) çok gelişmiş web uygulamaları yazabilirsiniz.

Alıntı

01-15-2012, 08:35 AM	#1 (permalink)
*Tövbe]{aR* ``AsiRuh`` Üyelik tarihi: Jan 2012 Mesajlar: 6.583	Yeni başlayanlar için web dilleri 1. Markup DilleriMarkup in ingilizce karşılığı işaretlemedir. Web'in temelini oluşturur dersek çok da yanlış olmaz. Çünkü webte, ekranda gördüğümüz herşeyin arkasında webin markup dili diyebileceğimiz HTML (hyper text markup language) vardır. HTML'de işaretleme çok basit bir şekilde yapılır. mesela <b> </b> tagları (html de ki ufak kodcuklara tag deniliyor.) arasına yazacağınız kelimeler, her browserda kalın olarak gösterilecektir. HTML adına vurgulanması gereken sanırım şu. HTML programlama dili değildir. programlama da işlem yapılır. HTML gibi markup dillerinde ise sadece işaretleme yapılır. yani HTML ekranda neyin nasıl görüneceğinizi browser'a gösterir. Programlama dillerinde ise işlem yapabilirsiniz. mesela her programlama dilin 3 ile 5 i toplayıp ekrana yazdırabilirsiniz. HTML de ise bu tarz bir işlem yaptırmanız mümkün değil. Ama HTML e kısıtlıda olsa kodlama imkanı veren javascript ile bu tarz işlemler yapabiliyorsunuz. (buna ayrıca değinmeye çalışacağım.) Basit bir HTML sayfanın yapısı şöyledir Kod: <html> <head> <title>Başlık</title> </head> <body> <h1> Yazı başlığı </h1> <p> Yazı içeriği </p> </body> </html> Bu kodları not defterinde html uzantı ile kaydedip, herhangi bir browserda açtığınızda şu şekilde biçimlendirildiğini görürüz. Amacım burda html dersi vermek değil ama temel şeylerden bahsetmek yazının devamının anlaşılması adına iyi olur. Resimde de biraz anlatmaya çalıştım. Kısaca bir HTML sayfanın <html> ile başlayıp </html> ile bittiğini söyleyebiliriz. <head> tagları arasında kalan kısımlar sayfada gösterilmez. <body> arasında kalanların çoğu ise sayfada görüntülenen veya sayfa üzerinde çalıştırılan kodları içerirler. (yazının amacından dolayı bu konunun detaylarına fazla girmek istemiyorum). Yukardaki resimde <body></body> arasında kalan kısımdaki bazı tagları da açıklamaya çalıştım. Yani kısacası markup dilleri, veriyi gruplandırmaya yarar. böylece programlar neyi nasıl kullanacağını bilir. HTML de bu ekranda nasıl görüneceğini belirtmek için kullanılır. Bir başka Markup dili olan XML de veriyi gruplandırmak için kullanılır. Mesela XML'e güzel bir örnek olabilecek XML sitemapların kod yapısı yaklaşık olarak şöyledir. Burda her sayfa <url></url> tagları arasında yer alıyor. <loc> </loc> ile sayfanın linki belirtilmiş. (loc = location = konum). <priority></priority> ile ise sayfanın güncellenme aralığı belirtmiş. HTML ile XML in kod yapısı olarak birbirine benzediğini fark etmişsinizdir. ikisinde de <aaa> içerik </aaa> tarzı bir sözdizimi var. Aralarındaki fark şudur. HTML de amaç browsera neyin nasıl biçimlendirileceğini belirtmektir. XML de ise browserdan sağlıklı bir görüntü alamazsınız, amaç veriyi gruplandırmaktaktır. Biçimlendirme adına bir bilgi vermez. (google chrome ya da firefox sitemapları tanıyıp kafasına göre biçimlendirme yapıyor ama XML sadece veriyi tutar, biçim bilgisi taşımaz.) Markup dillerinin temeller böyle. Dikkat edilmesi gereken bir noktada bunların programlama adına bir özellik taşımaması. Yani bunları not defterinde yazın. Bir web sunucusuna atıp görüntüleyin. Ne yazdıysanız onu alırsınız. Yani bunlar sabit - statik sayfalardır. Ama Dinamik dillerle dinamik hale getirebilirler (ne dedim ben ) . Yani php, ruby on rails gibi web programlama dilleri ile dinamik html ve xml elde edebilirsiniz. Böylece ziyaretçi sayfaya her girdiğinde farklı bir içerikle karşılaşabilir. forum, haber sistemleri, bloglar vs. hepsinin arkasında progralama ile elde edilen dinamik sayfalar yatar. Şimdi dinamik dillere fazla değinmek istemiyorum. Onları ayrı bir başlıkta anlatmaya çalışıcam zaten. Şimdi script dillerine değinelim. 2. Script Dilleri Script, bellir bir iş yapan ufak kod parçacıkları demektir (?) . Webte kullanılan script dillerinin başında JavaScript ve vbScript geliyor. Script dilleri ile sitenize giren ziyaretçilerin bilgisayarında çalışacak türden ufak kodcuklar yazabilirsiniz. Mesela saati yazdırabilirsiniz. 3 ile 5 i toplatıp ekrana yazdırabilirsiniz . Kısacası kısıtlı olarak programlama yapabilirsiniz. vbScript, Javascript ayrımı ise vbscript'in microsoft'un ürünü olmasıdır. Bu nedenle sadece internet explorer da çalışır. yani gereksiz bir şeydir. Zaten pek kullanılmaz. Arada açık bulup onay almadan activeX falan çalıştırmak için kullanılabilir . Her neyse webte daha sık kullanılan script dili javascript'tir. Bugün hemen hemen tüm sayaçlar, menü sistemler vs. javascript kullanılır. Kısacası script dilleri sitenize bağlanan kişinin bilgisayarında çalışan ufak kodcuklar yazmanızı sağlar (client side programlama). ama web sayfalarına dinamik bir yapı kazandırmak için kendi sunucunuzda programlama yapmanız gerekir. yani javascript ile veritabanından bilgi çekemezsiniz. çünkü veritabanı sitenize bağlananın bilgisayarında değil, sizin web sunucusunuzda bulunur. bu tarz işleri yapabilmek içinse server side programlama dillerini kullanmanız gerekir. php, ruby on rails, cgi tabanlı programlamalar bunların başında yer alır. bunlardan sonra da asp, aspx gelir . Script dilleri ile web programlama dilleri arasındaki farkı en net gösterecek örnek şudur. javascript ile saati çekip ekrana yazdıran bir kod yazıp, bir web sunucusuna atarsanız, sayfayı açtığınızda bağlandığınız makinenin saatini görürsünüz. Server side programlama yapıp çalıştırdığınızda ise web sunucusunun saatini görürsünüz . 3. Web tabanlı programlama dilleri Web sayfasını yayınlayan bilgisayar çalışacak kodlar yazmanızı sağlar. Bu sayede veritabanına bağlanabilir, veri alıp yollayabilir ve dinamik sayfalar oluşturabilirsiniz. Bu da blog arama motoru, üyelik sistemi, ziyaretçi defteri gibi sistemlerin kurulmasını sağlar. Bu programlama dilleri markup dilleri ile birlikte çalışır. ilk verdiğimi örneğe benzeyen çok basit bir örnek. Kod: <html> <head> <title> <?php // başlığı çekecek olan kod ?> </title> </head> <body> <h1> <?php // konu başlığını çekecek kod ?> </h1> <p> <?php // içeriği çekecek kod ?> </p> </body> <html> Şimdi burda <?php ?> tagları arasında yer alan kısım browsera direkt olarak gönderilmez. web sunucusunda çalıştırılır. web sunucusu da veritabanına bağlanarak konuları, başlıkları çeker. php ile html formatına çevirir ve HTML olarak ziyaretçiye yollar. Yani HTML ye dinamik bir yapı kazandırılmış olur. HTML tek başına sabit bir sayfadır ama php sayesinde güncellenebilir bir yapıya sahip olmuştur. Server-side progralamada sınır yoktur. normal bir bilgisayar programında yapabildiğiniz hemen her şeyi yapabilirsiniz. resim işleyebilirsiniz, video işleyebilirsiniz, bir web sitenize bağlanıp veriçekebilirsiniz, dosya oluşturup silebilirsiniz.. Bunları client-side programlama ile birleştirdiğinizde (javascript html) çok gelişmiş web uygulamaları yazabilirsiniz. Alıntı

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç